50 jaar Star Trek

Wat heeft een sciencefiction serie met socialisme te maken? Dat is de vraag die je misschien stelt als je denkt aan Star Trek. De populaire series en films over de avonturen van de USS Enterprise tonen echter ook een toekomstige visie van een samenleving waarbij hebzucht en uitbuiting, dingen uit het verleden zijn. Star Trek bedenker; Gene Roddenberry, was een humanist en een criticus van zowel religie, racisme en uitbuiting. Dit is goed terug te zien in het feit dat hij in 1966 ervoor koos, om een zwarte vrouw op de brug van de Enterprise te zetten. Dat was in de jaren 60 nog heel ongewoon. Want zwarte Amerikanen en met name vrouwen, werden zwaar gediscrimineerd in de film wereld!

Star Trek begon met een pilot episode genaamd; ”The Cage”. Gene Roddenberry maakte deze pilot in de hoop dat de National Broadcasting Company (NBC) interesse zou tonen in Star Trek. ”The Cage” gaat over de crew van de USS Enterprise onder het commando van Christopher Pike. Ze onderzoeken een vreemde planeet en worden gevangen genomen door een ras van telepathische wezens. Die willen de mensen van de USS Enterprise bestuderen en nemen Pike als eerste gevangen. Hij moet zich gaan hechten aan een jonge menselijke vrouw, die blijkbaar al lange tijd bij deze telepathische wezens verblijft. Kapitein Pike wil zo snel mogelijk ontsnappen, terwijl de jonge vrouw wanhopig probeert om hem te verleiden bij haar te blijven!

De crew van de USS Enterprise probeert hun kapitein terug te krijgen. Nu geleid door tweede officier Spock, een Vulcan en toekomstig Star Trek icoon. Spock kan niet voorkomen dat de telepathische wezens, twee vrouwelijke bemanningsleden weten te ontvoeren. Aangezien het de jonge vrouw niet gelukt is om Kapitein Pike te verleiden tot seks, proberen de wezens (in hun onwetendheid) het met twee vrouwen van de bemanning. Pike realiseert zich dat de wezens geen controle over zijn hersenen kunnen uitvoeren als hij gewelddadige gedachtes heeft. Hij weet te ontsnappen uit de kooi en realiseert zich dat de wezens via illusies hun vasthielden!

De telepathische wezens realiseren zich dat het mensenras te veel waarde hecht aan hun vrijheid en kiezen ervoor om Pike en de twee vrouwelijke bemanningsleden te laten gaan. De jonge vrouw blijft echter achter omdat ze in werkelijkheid gruwelijk misvormd blijkt te zijn. Door de telepathische krachten van de wezens zag Pike altijd een gezonde jonge vrouw voor zich. Om haar niet te laten vereenzamen, projecteren de telepathische wezens een illusie van kapitein Pike, die ervoor kies om bij de jonge vrouw te blijven!

NBC vond de eerste pilot te sloom en te saai. Maar het concept van Star Trek werd niet meteen in de prullenmand geworpen. Gene Roddenberry kreeg een tweede kans en produceerde in september 1966, de episode; ”Where No Man Has Gone Before”. Dit keer was het niet Christopher Pike die de kapitein was, maar James Kirk. Deze Kirk zou samen met de Vulan; Spock, het gezicht worden van de serie die later bekend werd onder de naam; Star Trek: The Original Series. NBC was tevreden en gaf Roddenberry groen licht om 29 episodes te produceren!

Nichelle Nichols werd gecast om de rol van Nyota Uhura te spelen. Uhura is een vrouw van Afrikaanse afkomst en is de communicatieofficier. Om een zwart iemand toe te voegen tot de hoofdrolspelers was risicovol in de jaren 60. Racisme en discriminatie van zwarte Amerikanen was doodnormaal in de samenleving. De grote televisiezenders werden allemaal bestuurd door witte mannen, die behoorlijk kleinburgerlijk en reactionair dachten. Dat Gene Roddenberry een zwarte vrouw toevoegde tot zijn cast was inderdaad zeer progressief. Nichelle Nichols wou in eerste instantie alleen in het eerste seizoen spelen. Maar Martin Luther King Jr. haalde haar over om verder te gaan. Luther King zag dat Star Trek als één van de eerste Amerikaanse series, een positief beeld van de toekomst schetste waarin zwarte mensen gelijkwaardig waren aan witte mensen!

Een ander stigma dat Roddenberry brak was de rol van de vrouwen. In films en series van de jaren 60, was de vrouw vaak onderdanig aan de man. Kijk maar naar de eerste James Bond films, waar de vrouwen altijd zich onderwerpen aan chauvinistische criminelen of de charismatische Britse agent. Echt zelfstandige vrouwen zag je niet op het witte doek. Star Trek doorbrak dit en zette de vrouw op gelijke hoogte met de man. Roddenberry toonde ook hier zijn progressieve opvattingen. Toch zou hij maar een beperkt budget krijgen voor de eerste Star Trek serie. Dit is terug te zien aan het feit dat de sets vaak eenvoudig van aard zijn. Pas in 1987 met het begin van Star Trek: The Next Generation kreeg Gene Roddenberry genoeg geld om Star Trek precies zo te maken, hoe hij het voor ogen had!

Na drie seizoenen had NBC er genoeg van. Hoewel Roddenberry wel verder wou kreeg hij geen geld meer en eindigde Star Trek met 79 episodes. Maar op televisie bleef de serie enorm populair. Al in 1970 merkte men op dat veel jongeren dol waren op de avonturen van kapitein Kirk en zijn bemanning. Door Star Trek steeds opnieuw uit te zenden maakte NBC veel winst. Na 79 episodes had men tegen Roddenberry gezegd dat Star Trek slechts een ”low budget” serie was en vergeten zou worden. Drie jaar nadat de serie afgelopen was bewezen 3.000 fans het tegendeel. De eerste Star Trek conventie trok zo veel publiek dat NBC doorging met herhalingen!

In 1977 was Star Trek zo populair dat fans tot het extreme gingen. Deze hard-core aanhangers van de serie worden ”trekkies” genoemd en weten bijna alles over de show, de personages en de avonturen. Paramount Television besloot om eind jaren 70 te beginnen met een nieuwe Star Trek serie. Het waren de jaren van een bloei in sciencefiction films. Star Wars van George Lucas was enorm populair en ook James Bond ging de ruimte in. De nieuwe Star Trek begon als televisieserie genaamd: Star Trek: Phase II. Roddenberry ging weer aan de slag om deze serie te produceren!

Na 500.000 dollars uitgegeven te hebben, besloot Paramount Television om toch geen serie te maken. 13 episodes van Star Trek: Phase II waren al geschreven en de televisiezender kon geen gezichtsverlies leiden. Dus besloot men om van een serie een film te maken. Een verlies voor Gene Roddenberry die nu zijn energie in een film project moest steken. In december 1979 kwam dan Star Trek: The Motion Picture uit. Een film over het ruimteschip USS Enteprise dat een geheimzinnige wolk moet zien te stoppen die de Aarde bedreigt. Kapitein James Kirk is weer terug en ook Spock is weer van de partij!

De film was een succes en dus besloot Paramount om meer films te maken. In plaats van Phase II komen in de jaren 80 meer dan zes films uit. De laatste met de bemanning uit de originele jaren 60 serie was Star Trek VI: The Undiscovered Country uit 1991. Gene Roddenberry werkte altijd mee aan de films om zijn visie van de toekomst zo goed mogelijk neer te zetten. Eind jaren 80 wou Paramount een nieuwe serie maken. In de eerste plaats zonder de man die het allemaal bedacht had. Roddenberry was nogal bitter geworden nadat de studio’s in de jaren 70, zijn Phase II serie hadden omgezet in een film project. Maar uiteindelijk wisten Paramount en Roddenberry tot een akkoord te komen en kon de nieuwe serie gemaakt worden!

Wat is de visie van Roddenberry over de mogelijke toekomst. De originele serie vindt plaats in jaar 2200. Na de derde wereld oorlog en de dood van 700 miljoen mensen, heeft de Aarde jaren nodig om te herstellen. Naties en overheden zijn ingestort, anarchie heerst op grote delen van de planeet. In de voormalige; Verenigde Staten van Amerika werkt Zefram Cochrane aan zijn ruimteschip. Dit schip is uitgerust met de eerste Warp Motor waarmee je sneller dan licht kunt reizen. Nadat hij (met hulp van de bemanning van de USS Enterpise E uit de toekomst) de eerste vlucht heeft gemaakt, komt een Vulcan schip aan op Aarde. De Vulcans maken contact met Cochrane en helpen de mensheid om zich te ontwikkelen!

In 2151 wordt de Enterprise NX-01 gelanceerd. Dit is het eerste warp 5 klasse schip en maakt lange ruimtereizen mogelijk. Vanaf dat moment begint de grote reis. Doordat de mensheid contacten aangaat met verschillende volkeren en rassen komt het tot de oprichting van de Verenigde Federatie der Planeten in 2161. Deze federatie is gebaseerd op principes die heel socialistisch van aard zijn. Er is geen spraken van hebzucht en uitbuiting meer. De mensheid heeft geleerd om deze (door kapitalisten) opgelegde drang opzij te zetten en alleen nog zich te richten op persoonlijke groei. De economie van de federatie is daarom ook te omschrijven als een vorm van socialisme. Van een heersende klasse is geen spraken. De productie van goederen wordt democratisch bepaald!

Hoewel er in het Star Trek universum nog wel privé bezit bestaat van sommige bedrijven, werken deze ondernemingen niet om de eigenaar(en) te verrijken. Alles en iedereen werkt om zichzelf te verbeteren en niet te verrijken met geld. Dit concept past helemaal binnen de humanistische ideologie die Gene Roddenberry aanhing. In het antisocialistische klimaat van de Verenigde Staten van America in de jaren 60, kon de bedenker van Star Trek zich geen socialist (laat staan communist) noemen. Dan zou hij als producent geen kans gehad hebben. Dus heeft Gene Roddenberry zich nooit openlijk een socialist genoemd, maar een humanist. Zijn kritiek op de Aardse religies zijn duidelijk terug te zien in Star Trek. In Roddenberry’s humanistische universum, heeft de mensheid zich volledig ontrokken van het geloven in iets wat wetenschappelijk niet bewezen is!

Natuurlijk heeft de Verenigde Federatie der Planeten te maken met tegenstanders. Het Klingon Imperium begon als grote vijand, maar zou later een bondgenoot worden. Door hun strijdvaardigheid en liefde voor geweld, worden de Klingons vaak geminacht door met name de xenofobische Romulans. Die zijn meer terug getrokken en bekijken alles vanaf een afstand. Romulans zijn niet minder wreed, maar hebben meer een Romeinse mentaliteit waar Gene Roddenberry ze op gebaseerd heeft. De Ferengi zijn daarentegen een handelsvolk, dat van natuur eerder laf is dan dapper. Dit ras vertoont alles wat de mensheid anno 2361 (TNG periode) opzij heeft gezet. Ferengi’s zijn plutocraten, ultra-kapitalisten wiens grootste droom het is om steenrijk te worden. Daarnaast is dit volk zeer vrouwonvriendelijk en wordt van vrouwen verwacht dat ze geen kleren dragen!

The Next Generation begon in 1987 en draaide tot 1994. In totaal zijn meer dan 178 episodes gemaakt en bleken zeer winstgevend voor Paramount. Elke episode leverde een nettowinst op van bijna 1 miljoen dollars, wat enorm veel geld was eind jaren 80. Gene Roddenberry koos voor nieuwe personages. De plaats van Spock werd ingenomen door de android; Data, een mensrobot die ondanks zijn geavanceerde programmering moeite heeft met sociale vaardigheden. Roddenberry zou er laten achter komen dat veel autisten zich konden vinden in het personage; Data, zeker omdat hij geen emoties bezit en hierdoor beperkingen ervaart. De kapitein van de USS Enterprise (D) in TNG is Jean-Luc Picard. Een Fransman die gespeeld wordt door de Britse acteur Patrick Stewart!

Gene Roddenberry ging lichamelijk achteruit vanaf 1989. Hij had veel drugs gebruikt in de jaren 60 en 70, wat nu resulteerde in verschillende aandoeningen. Daarnaast gebruikte Roddenberry ook tabletten om waker te blijven, hierdoor kon hij lang in de nacht doorwerken aan zijn universum. Al deze slechte middelen zorgde ervoor dat zijn lichaam achteruitging. In september 1989 kreeg de Star Trek bedenker zijn eerste hartaanval. Al snel verloor hij de mogelijkheid om te lopen. Twee jaar later begin oktober 1991 was het opnieuw raak, weer een hartaanval. Dit keer raakte zijn rechterhand volledig verlamt en zijn spieren verzwakte!

Het zag er slecht uit voor Roddenberry en op 24 oktober 1991, kreeg hij opeens last van benauwdheid. Een hartstilstand was het gevolg en ondanks pogingen van doctoren werd Gene Roddenberry dood verklaard op 70 jarige leeftijd. Hij liet zijn vrouw Majel Barrett, zoon Rod Roddenberry en twee dochters achter. Majel Barrett was geen onbekende in het Star Trek universum. Ze was de eerste officier van de USS Enterprise tijdens de eerst pilot uit 1965. In de series uit de jaren 60 speelde ze de zuster van de ziekenboeg. Vanaf TNG was Barrett de stem van de scheepscomputer en ook te horen in Deep Space Nine (1993-1999) en Voyager (1995-2001). Haar laatste optreden in het Star Trek universum was in de serie; Enterprise (2001-2004). Een leuke bijrol had Majel Barrett als Lwaxana Troi, de flamboyante moeder van psycholoog; Dianna Troi uit TNG!

Na de dood van Gene Roddenberry moest Paramount Domestic Television zelf uitzoeken hoe men verder wou gaan. Nadat TNG was afgelopen besloot de televisiezender een nieuwe serie te maken die goedkoper moest, dit omdat TNG behoorlijk duur was geweest. In plaats van een ruimteschip ging de nieuwe serie over een ruimtestation. Deep Space Nine draaide van 1993 tot 1999 en maakte net als The Next Generation meer dan 170 episodes. Star Trek ging met deze serie een andere kant op, zo stond nu de persoonlijke interactie tussen mensen en niet-mensen centraler. Het wetenschappelijke ging iets naar de achtergrond. Kapitein van dit ruimtestation is Benjamin Sisko, die net als Nyota Uhura een donkere huidskleur heeft. Alleen is Sisko een zwarte Amerikaan, terwijl Uhura van Afrikaanse komaf is!

Twee jaar nadat DS9 begonnen was, vond Paramount het zo goed gaan dat men een tweede serie naast Deep Space Nine wou. Deze serie moest weer gaan over een ruimteschip. Zo werd in 1995, Star Trek: Voyager geboren. In dit nieuwe verhaal komt de USS Voyager door een buitenaarde kracht terecht in het Delta Kwadrant van het universum. De tocht terug naar de Aarde zou op Warp snelheid meer dan 70 jaar kosten. Dus probeert men alles om sneller naar huis te gaan. Kapitein van de USS Voyager is dit keer een vrouw; Kathryn Janeway. Haar personage werd eerst gespeeld door de Franse actrice; Geneviève Bujold. Echter de producenten vonden haar uiteindelijk toch niet geschikt. De Amerikaanse; Kate Mulgrew nam haar rol over en werd zo bekend als de eerste vrouwelijke kapitein in Star Trek!

Voyager’s reis naar huis bracht nieuwe personages met zich mee. De holografische dokter en Seven of Nine, die Janeway redde uit de klauwen van het Borg Collectief. Op de burg vinden we de eerste officier van Indiaanse afkomst, die ter gelijk ook nog eens leider was van een opstandige groep genaamd; De Maquis. Hij moet nu samenwerken met kapitein Janeway om de gehele bemanning die bestaat uit zowel ex-Maquis en Sterrenvloot personeel, naar huis te brengen. Net als Deep Space Nine was het budget voor Voyager lager dan dat van TNG. Daarnaast zorgde computeranimatie voor goedkopere special effects, iets wat je bij TNG nog veelal met de hand moest doen!

Star Trek: Voyager eindige in 2001 met 172 episodes. Meteen werd een vijfde serie in het leven groepen genaamd; Enterprise (Star Trek: Enterprise). De vijfde Star Trek serie ging helemaal terug naar het begin, naar het jaar 2151 toen de Enterprise NX-01 werd gelanceerd. In dit verhaal staat de mensheid nog in haar kinderschoenen en moet kapitein; Jonathan Archer contact leggen met vreemde volkeren en ondervindt tegenwerking van de Vulcans die enorm argwanend zijn. De serie Enterprise was minder succesvol en door tegenvallende kijkcijfers besloot CBS Television Distribution om na 98 episodes een einde aan Star Trek: Enterprise te maken. Hoewel veel fans nog graag een vijfde seizoen hadden gezien, zagen de directeuren van CBS te weinig winsten. Kapitalistische hebzucht maakte in 2004 een einde aan de Star Trek series!

In 2002 bracht men nog een Star Trek film uit met de bemanning van TNG, maar hierna bleef het zeven jaar stil rond het universum van Gene Roddenberry. Pas in 2009 bracht Paramount Pictures een nieuwe Star Trek uit met dezelfde naam. In dit verhaal zien we een jongere James Kirk die het opneemt tegen een Romulaanse commandant die de Aarde wil vernietigen. Een oudere Spock wordt opnieuw gespeeld door Leonard Nimoy. Hij is de enigste acteur die zijn rol uit de originele series speelt. De jongere Spock werd gespeeld door Zachary Quinto, Chris Pine is James Kirk en Zoe Saldana is Nyota Uhura!

De Star Trek film uit 2009 is moderner en meer actie gericht. Sommige fans vinden dat iets te veel van het goede, toch maakt de film een flinke winst van 150 miljoen dollars. Star Trek: Into Darkness uit 2013 is het vervolg. Dit keer moeten Kirk en Spock het opnemen tegen Khan Noonien Singh, een personage die al in de originele series te zien was. Met het uitbrengen van de derde film genaamd; Star Trek: Beyond in 2016, is de film trilogie een feit en in mei 2017, zal de televisieserie: Star Trek: Discovery uitkomen. De nieuwe serie speelt zich af in het universum van de The Original Series, maar dan wel tien jaar voor de grote reis van James Kirk en Spock. De USS Discovery is de naam van het ruimteschip van de nieuwe serie!

Gene Roddenberry had een utopische visie. Een visie over een toekomst zonder racisme, discriminatie, kapitalistische uitbuiting en oorlogen tussen mensen. Natuurlijk blijft zijn universum sciencefiction en wij leven in de realiteit. In onze wereld heerst het kapitalisme, dat veel mensenlevens kapot maakt. Doordat politiek links te slap van aard is en geen socialistische alternatieven biedt, kunnen rechtse populisten zoals Geert Wilders en Donald Trump stemmen van de arbeidersklasse winnen. Die denken totaal foutief dat twee rechtse leiders, zich voor de belangen van de arbeider zullen inzetten. Roddenberry stierf vlak voordat het kapitalisme aan een enorm neoliberaal offensief begon. Hij heeft dus niet meegemaakt hoe de rijken enorm veel rijkdom verkregen en de arbeidersklasse het met de restanten moet doen. In 2016 bezitten 62 personen meer dan 50% van alle welvaart op deze planeet. De Ferengi zouden hier super trots op zijn!

 

star_trek_gene_roddenberry_starfleet_uniform_by_gazomg-d9nv9ru

Advertenties