Letse staatsloosheid

Het zal je maar overkomen, je wordt geboren in een land dat je niet erkent als burger. Je wordt veroordeeld op het feit dat je ouders niet afstammen van de inheemse bevolking. Als zoon/dochter van een etnische minderheid ben jij opeens staatsloos omdat je papa en mama niet erkent zijn als volwaardige burgers van je geboorteland. Het overkomt bijna 11% van de Letse bevolking, met name mensen van Russische afkomst!

De Republiek Letland is sinds 1990 weer onafhankelijk. Daarvoor was de natie een stalinistische republiek, deel van de Unie van Socialistische Sovjet Republieken. Anders dan Rusland en Oekraïne, koos Letland niet vrijwillig voor de Sovjet-Unie. Op bevel van Stalin en met goedkeuring van de nazi’s, liepen Sovjet soldaten in 1940 de Baltische republieken binnen. Letland, Estland en Litouwen werden bezet en zouden 45 jaar onder stalinistisch bestuur staan!

In die 45 jaar zijn veel etnische Russen komen wonen in met name Letland en Estland. Dit was te danken aan Stalin’s kolonisatie programma om met name de inheemse bevolking te verzwakken. Een jaar voor de onafhankelijkheid van Letland, leefde in totaal 905,515 mensen van Russische afkomst in de Baltische republiek. Dat was ongeveer 34% van de totale bevolking. De anticommunistische nationalisten die in 1990 aan de macht kwamen, beloofde dat deze Russische minderheid volwaardige burgers zouden worden van een onafhankelijk Letland. Dus stemde ook de Russische Letten voor onafhankelijkheid, in de waan dat de Letse nationalisten hun zouden erkennen, niet dus!! In 1992 kwam een wet waarbij staatsburgerschap alleen wordt toegekend aan etnische Letten en hun afstammelingen. Dit omdat de huidige Letse regering de Sovjet periode niet erkent!

34% van de totale bevolking werd in de jaren 90 buitengesloten van de politiek. Etnische Russen mogen alleen Lets worden als ze de taal leren en trouw zweren aan de Republiek Letland. Revolutionair socialisten keren zich fel tegen deze nationalistische politiek. Want hierdoor is een splitsing ontstaan in de samenleving. Veel Russische Letten voelen zich ongewenst in hun eigen geboorteland. 26 jaar na de onafhankelijkheid is ongeveer 25% van de Letse bevolking van Russische afkomst. Nog steeds leven 252,017 mensen als staatsloze burgers en mogen niet stemmen of zich verkiesbaar stellen. In totaal komt dat neer op 11% van de totale bevolking. De overgrote meerderheid van die 252,017 behoort toe tot de Russische minderheid!

Het zijn niet alleen ouderen die buitengesloten worden omdat ze niet etnisch Lets zijn. Ook jongeren van niet-Letse afkomst krijgen te maken met buitensluiting en staatsloosheid. Als je ouders tijdens de Sovjet periode (1940-1990) in Letland kwamen wonen, worden ze niet erkent als volwaardige burgers. Jij als zoon/dochter bent dan ook niet een volwaardige burger van Letland, ook al ben je na de onafhankelijkheid geboren. Wil je een Lets paspoort? Dan zul je een inburgeringscursus moeten doen, die als nationalistisch wordt omschreven. Zo moeten kandidaten perfect Lets kunnen praten en schrijven. Ze moeten trouw zweren aan een burgerlijk-kapitalistische republiek, kennis hebben van de Letse geschiedenis en met name de Sovjet periode negatief omschrijven. Veel etnische Russen hebben daar moeite mee. Zeker met de taal en de nationalistische kijk op de geschiedenis!

Revolutionair socialisten vinden het oneerlijk dat 252,017 mensen buitengesloten worden omdat ze niet van etnisch Letse afkomst zijn. Afkomst en taal horen geen rol te spelen. Maar in het anticommunistische Letland van 2016 worden radicaal rechtse nationalisten vereerd als ”helden” terwijl de veteranen uit het Sovjet leger gezien worden als ”bezetters”. Natuurlijk is wel wat te zeggen voor de etnische Letten die 45 jaar onder stalinistisch bestuur leefde. Maar laten we niet vergeten dat de Letse Socialistische Sovjet Republiek (1940-1990) door etnische Letten werd bestuurd. Stalinistische Letten die de wil van Moskou trouw uitvoerde. Natuurlijk past dit niet in het plaatje van de huidige nationalisten. Die willen de Sovjet periode zo neerzetten dat het lijkt alsof de Russische minderheid er de dienst uitmaakte. Feitelijk gezien is dit niet correct, aangezien de Communistische Partij van Letland grotendeels uit etnische Letten bestond!

Politiek links bestaat nauwelijks. Al meer dan 26 jaar voeren rechtse conservatieve en nationalistische partijen de bovenhand. De enigste partij die zich kritisch uitspreekt tegen dit etnisch nationalisme zijn de sociaal democraten. Die zijn ook meteen de grootste partij in het Letse parlement. Toch weten rechtse nationalisten en conservatieven steeds een regering samen te stellen. De Sociaal Democratische Partij (beter bekend onder de naam Saskaņa) is het enigste niet-nationalistische geluid in het land. Helaas bieden ze geen socialistische oplossingen voor de ongelijkheid. De enigste rede waarom het Saskaņa nooit lukt om in een regering te komen, is de diepe minachting die politiek rechts heeft voor de Russische minderheid. Doordat Saskaņa pleit voor erkennen en staatsburgerschap voor minderheden, worden de sociaal democraten buitengesloten van regeringsdeelname!

De Communistische Partij van Letland werd in september 1991 verboden door de nu nationalistische Letse overheid. Volgens die overheid stond de partij vijandig tegenover de onafhankelijkheid van het land. Revolutionair socialisten vinden het behoorlijk hypocriet dat een regering die zich ”democratisch” noemde, dictatoriale methodes hanteerde om andersdenkenden de mond te snoeren. Hoezeer wij ook het stalinisme van de communistische partij bevechten, een partij verbieden omdat ze zich tegen nationale onafhankelijkheid uitsprak is ondemocratisch. Drie jaar na het verbod, verenigde zich Letse stalinisten in de Letse Socialistische Partij. Een conservatieve stalinistische partij die nog heilig gelooft dat de onafhankelijkheid in 1990, een ”nationalistische staatsgreep” voorstelde!

Doordat veel etnische Russen buitengesloten en niet erkend werden als staatsburgers in de jaren 90, mocht 1/3 van de totale bevolking niet stemmen bij verkiezingen. Etnische Letten hadden dus een monopolie op de politiek. Het Populaire Front van Letland dat in 1990 nog gezien werd als ”boegbeeld van de strijdt voor onafhankelijkheid en democratie” viel in 1992 uit elkaar in verschillende rechtse partijen. Veel Letse arbeiders hadden onafhankelijkheid en democratie heel anders verwacht. Ze kregen vrijheid, maar moesten opeens gaan werken volgens kapitalistische normen, wat hun onbekend was. In 2014 werd bekend dat nog steeds 22% van de totale bevolking in relatieve armoede leeft. Met relatieve armoede wordt bedoeld dat er niet genoeg geld binnen komt, om van rond te komen elke maand. Hierdoor ontstaan sociaal isolement, aangezien je niet kunt participeren in de samenleving door geldgebrek!

De angst voor een Russische invasie is groot onder de inheemse bevolking. Doordat ze al 26 jaar vergiftigd worden met nationalistische propaganda van hun overheid en media, is de angst voor de ”gevaarlijke” Rus enorm toe genomen. Door de interventie van Rusland in Oekraïne en met name de bezetting van de Krim, vrezen veel etnische Letten dat de Russische minderheid trouw is aan het Kremlin. Dat een deel van de Russen in Letland zich meer verbonden voelt met Rusland is begrijpelijk. Door de nationalistische politiek van de Letse overheid en de buitensluiting van Russische Letten, is natuurlijk een gevoel van wantrouwen ontstaan. 11% van de de bevolking wordt omschreven als Lets staatsloos. Bijna 252,017 Letten hebben geen stemrecht, mogen niet meedoen met de politiek en kunnen alleen reizen met een speciaal paspoort voor niet-burgers. Een vreselijke vorm van discriminatie gebaseerd op etnische afkomst!

Waar staan revolutionair socialisten voor? Wij pleiten voor de oprichting van een partij voor zowel etnische Letse arbeiders als etnische Russische arbeiders. Revolutionair socialisten kijken niet naar etniciteit of afkomst. Wij zien een arbeider in elke persoon die zijn/haar arbeid moet verkopen om van te leven. Op dit moment heeft Letland geen arbeiderspartij. De sociaal democratie blijft binnen de marges van het kapitalisme en de stalinisten hebben alleen nog steun onder ouderen en een deel van de Russische minderheid. Toch is er potentieel voor een partij van de arbeidersklasse. Slechts 58% van de totale bevolking kwam in 2014 stemmen bij de parlementaire verkiezingen. 42% bleef thuis wat aantoont dat bijna de helft van alle Letten, geen vertrouwen heeft in de huidige politieke partijen!

Veel kapitalistische instituten zetten de Baltische republieken neer als ”succesverhalen” van het neoliberalisme. Je krijgt de illusie dat de markt economie het leven van de Letse arbeiders verbeterd heeft. In werkelijkheid is door de neoliberale privatiseringsgolf in de jaren 90, extreem veel ongelijkheid ontstaan. Rond 1989 had je de stalinistische bureaucratie, die als een parasiet op de arbeidersklasse zat. Die kaste van partijbonzen had een beter leven dan de proletarische arbeidskrachten. Maar in het kapitalistische Letland is de ongelijkheid veel groter dan onder het stalinisme. De welvaart is zo ongelijk verdeeld dat een kleine minderheid steenrijk is, terwijl de modale arbeider moet rondkomen van 623 euro bruto per maand!

Waar de kaste der stalinisten tot 1990 de dienst uit maakte, maakt nu de klasse der kapitalisten de dienst uit in het land. Rijke zakenmensen, elitaire directeuren en aandeelhouders eisen een rechtse politiek van de regering. Aangezien alle grote politieke partijen in dienst van het kapitalisme staan, gebeurd dat ook. Ironisch is wel dat grote neoliberale instituten de laatste jaren beginnen te praten over ”sociaal beleid” en ”verantwoordelijkheid”. Na jaren van bezuinigingen en privatiseringen te hebben gesteund, brullen de neoliberalen nu dat overheden juist meer geld moeten uitgeven. Revolutionair socialisten zullen zich altijd uitspreken tegen de neoliberale mentaliteit en de ongelijkheid die dit economische systeem veroorzaakt!

Letland heeft de euro aanvaard als munteenheid in 2014. Hierdoor is het land min of meer deel van de Europese markt geworden en onder gesteld aan de wil en wet van het Europese kapitalisme. Rechtse politici zullen natuurlijk beweren dat de markt alles zal oplossen voor Letten. De markt is God, concurrentie is Koning. Hoe dan ook het maakt de situatie voor Letse arbeiders niet minder erg. De Europese Unie is er niet voor hun, maar voor Letse kapitalisten. Daarom pleiten revolutionair socialisten ook voor de oprichting van een arbeiderspartij om tegen de EU te vechten. De Baltische landen zouden een gemeenschappelijke socialistische federatie kunnen vormen tegen zowel de EU als de Russische Federatie. Maar hiervoor moeten de Baltische arbeiders wel een klassenbewustzijn ontwikkelen. Door de bestaande stigma’s op socialistische opvattingen, is het niet makkelijk om zo’n bewustzijn te ontwikkelen!

Jongeren worden opgevoed met antisocialisme op school, doordat het onderwijs de Sovjet periode als ”communistisch” omschrijft. De Baltische landen zouden ”socialistische economieën” hebben gehad onder Sovjet bestuur, aldus de huidige antisocialistische staatspropaganda. Omdat politiek links geen socialistisch alternatief biedt en geen weerwoord heeft op deze leugens, worden ze als ”waarheid” aangenomen. Kinderen en tieners krijgen dus een opvoeding die gebaseerd is op onwaarheden. Hierdoor zullen ze zich minder aangetrokken voelen tot het marxistische socialisme. Zeker als ze door hun ouders en leerkrachten steeds te horen krijgen dat het socialisme voor ”ellende” heeft gezorgd!

Toch is de huidige generatie beter in staat om de gruwelijkheden van het kapitalisme te verwerpen. Waar hun ouders nog in de ban van de markt economie zijn door ervaringen met het stalinisme, kunnen jongeren van nu beter snappen dat Letland nooit een socialistische republiek was. Socialisme staat mijlen ver van dat wat Stalin deed met de Letse Socialistische Sovjet Republiek. Dat de ongelijkheid veel kleiner was in Sovjet Letland is een feit. Hoe elitaire een stalinistische bureaucraat ook was, het verschil tussen arbeider en bureaucraat was kleiner dan tussen kapitalist en arbeider in 2016. Stalinisten hadden betere huizen, toegang tot westerse artikelen en vooral iets meer materialistisch bezit. Maar als we dat gaan vergelijken met de kapitalisten van nu, dan zul je vooral zien dat de voordeeltjes die de stalinisten bezaten slechts pinda’s waren in vergelijk met de enorme berg aan rijkdom, die de kapitalisten zich tegenwoordig toe eigenen!

 

Schijn bedriegt. Dit is een paspoort voor een Let die niet erkent is als staatsburger. Hij/zij mag niet stemmen en niet participeren in de politiek!

Dit is een paspoort voor een Let die niet erkent is als staatsburger. Hij/zij mag niet stemmen en niet participeren in de politiek!

Advertenties